NİL YALTER, Rahime, Türkiye’den Bir Kürt Kadını

Nil Yalter, 1938 yılında Mısır'ın başkenti Kahire'de dünyaya gelmiş, lise eğitimini Robert Koleji'nde tamamlamıştır. 1965 yılında Paris'e taşınmış, bu vesileyle dönemin Fransız karşıt kültür ve devrimci siyasal akımlarından oldukça etkilenmiştir. Bu etki, kendisinin Fransız feminist sanat akımıyla ilgilenmesine sebebiyet vermiştir. 1965-1970 yılları arasında “kimlik” konusu üzerine yoğunlaşan sanatçı “göç” kavramını da ele almış, 1970’li yıllarda video sanatının öncüleri arasında yer almıştır. Yalter, genellikle "etno-kültürel" temalar üzerinde yoğunlaşırken, aynı zamanda feminist bir bakış açısı geliştirerek, çalışmalarında etnik kimlik ve kadın kimliği konularını irdelemiş, bu yönde üretimler yapmıştır. Yalter, “memleket” kavramı üzerinden ilerlerken bu yönde yardımcı olacak etnografik yöntemleri kendi sanatsal üretim pratiğiyle ilişkilendirmiştir.

Rahime, Kurdish Woman from Turkey (Rahime, Türkiye’den Bir Kürt Kadını). Fotoğraflar ve Desenler: Nil Yalter. Video: Yalter/Croiset . 1979

Sanatçının 1979 yılında ürettiği bu seri etno-kimlik eleştirisi yönünden oldukça önemli bir yere sahiptir. Çalışma, Rahime isimli bir kadının hayatını ve göç hikayesini anlattığı bir video ve müdahale edilmiş fotoğraflardan oluşur. Fotoğraftaki müdahaleler, Rahimenin bedenini fotoğraftan silme işlemiyle gerçekleşir. Bu silme işlemi, öteki kategorisinin alanını ve sınırlarını belirleyen bir hegemonya olarak, egemen ideolojik yapının, göz önünden sildiği mevzubahis “öteki” kimliğine sahip insanların bir ifadesidir adeta. Bu işlem, egemen kimlik inşaasında hüküm süren hegemonik dilin bir taklidini temsil ederek, bu inşaa sistemine kendi diliyle cevap veriyor.

Fakat Yalter, bununla da kalmıyor. Egemenin dilinden konuştuğu bu çalışmayı, yine aynı dili kullanarak, fakat bu sefer onu ters-yüz ederek sürdürüyor. Yine Rahime’ yi fotoğrafladığı karelerin yer aldığı çerçevelerden, etnik sembollere ilişkin bağlantılar kurulabilecek bezler sarkıtıyor. Bu bezler, az önce kareden silinen, yok olan, yerinde bir boşluk bırakan Rahime’ nin bu sefer çerçeveden taşarak sarkmasını, çerçeveyi aşmasını, ona sığmayışını ve sığmakla da yetinmeyeceğini temsil eden bir imge oluşturuyor. Öyle ki, Rahime’yi yerinden eden tüm etkenlerin peşinden, onları takip edecek ve bırakmayacak bir “kan”ın boyadığı bezler, “Ben hala buradayım.” cümlesinin beden bulmuş kalıntıları olarak yerlerini buluyor. Bu yüzden, bu iş, kendine etnik, politik kimlik ve kadın kimliği inşaalarında oldukça sarsıcı bir yer ediniyor.

 

KAYNAKÇA

HTTPS://WWW.GALERIST.COM.TR/TR/NIL-YALTER

HTTP://WWW.NILYALTER.COM/WORKS/88/RAHIME-KURDISH-WOMAN-FROM-TURKEY-PHOTOS- DRAWINGS-NIL-YALTER-VIDEO-YALTER-CROISET-1979.HTML

GEZER OĞUZ, ÖZDEN. “GÖÇ KIMLIK AIDIYET EKSENINDE NIL YALTER”. IDIL, 74 (2020 EKIM): S. 1504– 1518. DOI: 10.7816/IDIL-09-74-01